معرفی کتاب «تابآوری کودکان؛ راهنمای والدین و مربیان»
کتاب «تابآوری کودکان؛ راهنمای والدین و مربیان» به قلم دکتر محمدرضا مقدسی، از آثار آموزشی و کاربردی حوزه تابآوری کودکان است که توسط خانه تابآوری منتشر شده است. این کتاب در 102 صفحه و در 12 فصل تدوین شده و با هدف آشنایی والدین، مربیان، معلمان و فعالان حوزه کودک با مفهوم تابآوری و شیوههای تقویت آن در کودکان به نگارش درآمده است.
خانه تابآوری در سالهای فعالیت خود تلاش کرده است دانش تابآوری را از فضای تخصصی به زندگی روزمره خانوادهها، مدارس و جامعه نزدیک کند. انتشار کتاب «تابآوری کودکان؛ راهنمای والدین و مربیان» نیز در همین مسیر قرار دارد؛ اثری که تلاش میکند مفاهیم مهم تابآوری را با زبانی روشن و کاربردی برای افرادی که در فرآیند رشد و تربیت کودکان نقش دارند، توضیح دهد.
تابآوری کودکان چیست؟
تابآوری کودکان به ظرفیت کودک برای مواجهه سازنده با دشواریها، سازگاری با شرایط دشوار و ادامه مسیر رشد پس از تجربه فشار، ناکامی یا بحران مربوط میشود. کودک تابآور کودکی نیست که هیچگاه ناراحت، مضطرب، ناامید یا خشمگین نشود. تابآوری به معنای حذف مشکلات از زندگی کودک نیست؛ بلکه به توانایی کودک برای شناخت احساسات، استفاده از منابع حمایتی، حل مسئله و بازگشت به مسیر رشد و یادگیری ارتباط دارد.
کتاب دکتر محمدرضا مقدسی تلاش میکند این مفهوم را از یک اصطلاح تخصصی به موضوعی قابل استفاده در خانواده و مدرسه تبدیل کند. از این منظر، تابآوری ظرفیتی قابل رشد است و کیفیت روابط، محیط تربیتی، آموزش مهارتهای زندگی و فرصتهایی که کودک برای تجربه و یادگیری در اختیار دارد، میتواند در شکلگیری آن مؤثر باشد.
ساختار کتاب «تابآوری کودکان؛ راهنمای والدین و مربیان»
این کتاب در 12 فصل تنظیم شده و مخاطب را از آشنایی با مفهوم تابآوری به سمت شناخت عوامل مؤثر بر شکلگیری آن و راههای تقویت این ظرفیت هدایت میکند.
فصل نخست به مفهوم تابآوری اختصاص دارد و تلاش میکند تصویری روشن از این مفهوم ارائه دهد. در فصلهای دوم و سوم، نویسنده به این پرسش میپردازد که چرا کودکان به تابآوری نیاز دارند و چه عواملی در شکلگیری تابآوری آنان نقش دارد. در این بخش، اهمیت محیط خانواده، روابط اجتماعی، احساس امنیت، حمایت و فرصت یادگیری مورد توجه قرار میگیرد.
یکی از محورهای مهم کتاب، توجه به این نکته است که تابآوری کودکان فقط به ویژگیهای فردی آنان وابسته نیست. خانواده، مدرسه و شبکه ارتباطی کودک نیز در این فرآیند نقش دارند. کودک برای مواجهه مناسب با مشکلات به رابطههای حمایتگر، احساس تعلق، فرصت تجربه و امکان دریافت کمک نیاز دارد.
نقش والدین در پرورش تابآوری کودکان
فصل چهارم کتاب به نقش والدین در پرورش تابآوری کودکان اختصاص دارد. خانواده نخستین محیط رشد کودک است و شیوه رفتار والدین میتواند الگوی مهمی برای یادگیری نحوه مواجهه با مشکلات باشد.
گفتوگو با کودک، گوش دادن به احساسات او، ایجاد احساس امنیت، تشویق به تلاش و کمک به پیدا کردن راهحل، از جمله رفتارهایی هستند که میتوانند زمینه رشد تابآوری را فراهم کنند. در عین حال، حمایت از کودک نباید به معنای حل کردن همه مشکلات او باشد. کودک برای رشد استقلال و خودکارآمدی نیاز دارد متناسب با سن خود انتخاب کند، تجربه کند، اشتباه کند و از تجربههای خود بیاموزد.
کتاب بر اهمیت ایجاد تعادل میان حمایت و استقلال تأکید دارد؛ به گونهای که کودک بداند هنگام نیاز میتواند از والدین کمک بگیرد، اما در عین حال فرصت دارد بخشی از مسائل زندگی خود را تجربه و مدیریت کند.
نقش معلمان و مدارس در تابآوری کودکان
فصل هفتم کتاب به نقش معلمان و مدارس در پرورش تابآوری کودکان اختصاص یافته است. مدرسه یکی از مهمترین محیطهای رشد اجتماعی، هیجانی و شناختی کودک است و معلم میتواند در شکلگیری احساس تعلق، اعتمادبهنفس و احساس شایستگی دانشآموز نقش مهمی داشته باشد.
ایجاد فضای امن در کلاس، توجه به تفاوتهای فردی، آموزش مهارتهای ارتباطی، فراهم کردن فرصت مشارکت و کمک به دانشآموز برای حل مسئله میتواند بخشی از فرآیند پرورش تابآوری باشد. در چنین رویکردی، شکست و اشتباه پایان مسیر تلقی نمیشود، بلکه فرصتی برای یادگیری و تلاش دوباره است.
از نگاه کتاب، آموزش تابآوری نباید به یک جلسه آموزشی محدود شود. شیوه برخورد خانواده و مدرسه با شکست، تعارض، ناکامی و اشتباه میتواند در شکلگیری نگرش کودک نسبت به دشواریهای زندگی اثرگذار باشد.
تمرینهای عملی برای والدین و مربیان
یکی از ویژگیهای کتاب «تابآوری کودکان؛ راهنمای والدین و مربیان»، توجه به کاربرد عملی مطالب است. کتاب در فصل دوازدهم با ارائه تمرینهایی ساده و کاربردی برای والدین و مربیان به پایان میرسد.
این تمرینها میتوانند برای گفتوگو درباره احساسات، شناخت نقاط قوت، تقویت خودآگاهی، حل مسئله، افزایش مسئولیتپذیری و تقویت ارتباطات حمایتی مورد استفاده قرار گیرند. هدف آن است که آموزش تابآوری از سطح آگاهی نظری فراتر رفته و به بخشی از تعامل روزمره والدین، مربیان و کودکان تبدیل شود.
خانه تاب آوری همزمان با نزدیک شدن به هفتمین نمایشگاه مجازی کتاب تهران از انتشار اثری تازه در حوزه مطالعات اجتماعی خبر داده است.
این کتاب با عنوان «درسنامه تابآوری اجتماعی» به قلم دکتر محمدرضا مقدسی و در چارچوب مأموریت ملی دانشگاهی تابآوری به جامعه علمی و علاقهمندان این حوزه معرفی شده است.
انتشار این اثر را میتوان گامی مهم در توسعه ادبیات علمی تابآوری در ایران دانست؛
تابآوری مفهومی که در سالهای اخیر توجه بسیاری از پژوهشگران علوم اجتماعی، روانشناسی، سیاستگذاران اجتماعی و فعالان حوزه رفاه را به خود جلب کرده است.
کتاب درسنامه تابآوری اجتماعی در 98 صفحه و در قالب 10 فصل تدوین شده است.
کتاب درسنامه تابآوری اجتماعی تلاش میکند تصویری روشن و نظاممند از مفهوم تابآوری اجتماعی، ابعاد مختلف آن و سازوکارهای تقویت این ظرفیت در جامعه ارائه دهد.
این اثر با رویکردی آموزشی و کاربردی نوشته شده و مخاطبان آن شامل دانشجویان، پژوهشگران، مدیران اجتماعی، مددکاران، فعالان حوزه رفاه اجتماعی و علاقهمندان به مباحث توسعه اجتماعی است.
نویسنده در این کتاب کوشیده است ضمن معرفی مبانی نظری تابآوری اجتماعی، راهبردها و چشماندازهای توسعه این مفهوم در سطح جامعه را نیز مورد بررسی قرار دهد.
در سالهای اخیر مفهوم تابآوری یا Resilience به یکی از مفاهیم کلیدی در مدیریت بحران، توسعه اجتماعی و ارتقای کیفیت زندگی تبدیل شده است.
جوامع امروز با چالشهای متعددی از جمله بحرانهای اقتصادی، بلایای طبیعی، تحولات فرهنگی و فشارهای اجتماعی روبهرو هستند.
در چنین شرایطی توانایی جامعه برای سازگاری با شرایط دشوار، بازسازی ظرفیتها و ادامه مسیر توسعه اهمیت ویژهای پیدا میکند.
تابآوری اجتماعی در واقع به مجموعهای از ظرفیتها، منابع و توانمندیهایی است که به افراد، گروهها و نهادهای اجتماعی کمک میکند در برابر بحرانها مقاومت کنند و مسیر بازسازی و پیشرفت را دنبال نمایند.
درسنامه تابآوری اجتماعی با تمرکز بر همین نگاه تلاش میکند چارچوبی مفهومی برای درک بهتر این پدیده اجتماعی ارائه دهد.
این کتاب به موضوعاتی مانند تعریف و مبانی نظری تابآوری اجتماعی، عوامل شکلدهنده تابآوری در جامعه، نقش سرمایه اجتماعی در افزایش تابآوری،
اهمیت مشارکت اجتماعی، نقش آموزش و یادگیری اجتماعی و سازوکارهای تقویت ظرفیتهای جامعه پرداخته شده است.
کتاب «تابآوری؛ از فرد تا فرهنگ» به قلم دکتر محمدرضا مقدسی نویسنده کرمانشاهی، در چارچوب «مأموریت ملی تابآوری فرهنگی هویتمحور» توسط نشر «خانه تابآوری» منتشر شد.
به گزارش ایرنا؛ این اثر که تازهترین گام در تداوم فعالیتهای پژوهشی نویسنده در این حوزه است، در 10 فصل و 98 صفحه به بررسی پیوند پویای میان تابآوری فردی و فرهنگی میپردازد.
کتاب «تابآوری؛ از فرد تا فرهنگ» اثر دکتر محمدرضا مقدسی، در 10 فصل و 98 صفحه پیوند پویای تابآوری فردی، خانوادگی و فرهنگی را در چارچوب مأموریت ملی تابآوری فرهنگی هویتمحور را به عنوان چارچوب خود معرفی میکند.
نویسنده در این کتاب، تاکید میکند که رابطه میان فرد و فرهنگ مسیری خطی نیست، و همانگونه که در مقدمه کتاب هم آمده است تابآوری؛ از فرد تا فرهنگ حرکتی زنده، رفتوبرگشتی و مبتنی بر تعامل است.
محمدرضا مقدسی داستان تابآوری را در قالب سفری نمادین، از «بیستون تا بیهق» روایت کرده است؛ بیستون به مثابه نمادِ نگارش و کتابت برای ماندگاری و بیهق به عنوان نماد هویت فرهنگی ایرانیان موضوعیت یافتهاند.
تابآوری از فرد تا فرهنگ از این منظر راه و مسیری از جنس معناست که از فرد آغاز شده، در بستر خانواده و جامعه شکل میگیرد و در نهایت به ساحت فرهنگ میرسد. این اثر روایتی بی بدیل از پیمایش تابآوری در پیوند فرد و جامعه و نمادی از تابآوری تمدنی ایران زمین محسوب میشود.
دکتر محمدرضا مقدسی، مدیر و مؤسس «خانه تابآوری »، از سال 1394 بهطور حرفهای در حوزههای آموزشی، پژوهشی و ترویجی این رشته فعالیت دارد.
وی که زاده کرمانشاه و بازنشسته آموزش و پرورش است، تاکنون بیش از 40 عنوان کتاب تخصصی را در این حوزه ترجمه و تالیف کرده است. او همچنین بهعنوان مشاور عالی مأموریت ملی تابآوری فرهنگی هویتمحور و معاونت علمی-پژوهشی جمعیت همیاران سلامت روان ایران فعالیت میکند.
از دیگر آثار منتشر شده او میتوان به عناوینی همچون «رویش دوباره (تابآوری زنان)»، «چیرگی در سرسختی روانی»، «تابآوری در مدارس»، «مدرسه امید»، «کتاب کار تابآوری و طرز فکر نوجوانان»، «تابآوری شناختی–رفتاری کودکان»، «راهنمای تقویت تابآوری کودکان»، «تابآوری در کوچینگ»، «تابآوری و فرزندپروری» و «پرورش تابآوری» و دهها عنوان دیگر اشاره کرد.
