

این کتاب آغازگر راهی نو در مطالعات دینی سینما بهویژه «نظریه فیلم نامۀ دینی» است و می کوشد با کنکاش در بنیادهای ناپرسایی ما درباره ماهیت فلسفی فیلم نامۀ دینی، فرایند تکوین فرم و ساختار نهایی فیلم نامۀ دینی را ترسیم کند. به نظر می رسد حوزه مطالعاتی فیلم نامۀ دینی و کلان تر از آن نظریه پردازی سینمای دینی در سال های اخیر دچار نوعی رخوت، یکنواختی و انفعال شده و نیازمند پویاسازی و خلاقیتهای تئوریک است. اثر حاضر برای نخستین بار کوشیده است مباحث نظری فرم را که معمولاً در هنرهای تجسمی به کار می رود، به ادبیات نظری فیلم نامۀ دینی وارد سازد.
اهمیت کتاب «سلوک فرم؛ بررسی سیر تکوین فرم در فیلم نامۀ دینی» در این است که قصد دارد در حوزه مطالعه دینی فیلم نامۀ داستانی، رسالت فراموششدۀ انقلاب اسلامی ایران را -که در اصل انقلابی فرهنگی بوده است- از حیث یک بررسی ساختاری و فرمال در حد توان تحقق بخشد و بدین منظور به یکی از موضوعات مهم و ضروری مطالعات دینی سینما؛ یعنی مقوله فرم دینی سینما به طور عام و فرم دینی فیلم نامه به طور خاص پرداخته است. درک رابطه فرم و دین و پژوهشی عمیق در این رابطه به ما خواهد آموخت: «دینیبودن یک اثر هنری به فرم ویژه آن است نه به سوژه دینی آن».پژوهشگر این کتاب، محققی علاقه مند به حوزۀ مطالعات میان رشته ای، در پژوهش هایی که پیش از این منتشر کرده است و نیز حجم قابل توجهی از نقدها و مقالات و یادداشت هایی که هنوز مجال انتشار رسمی نیافته اند، همواره دغدغه و توجه جدی خود را به روایت شناسی و مطالعه فرم ها و ساختارها و الگوهای بنیادین روایی نشان داده است. بدون شک، پرداختن به این ایده جسورانه، علاوه بر همت بالا، نیازمند پشتوانه ای علمی در حوزه علوم اسلامی و هنر نمایش است که بحمدلله پژوهشگر محترم با موفقیت در این عرصه قدم گذاشته است.
(بخشی از پیشگفتار کتاب با عنوان "سخن نخست" از طرف اداره کل پژوهشهای اسلامی رسانه)
این پژوهش تحلیلی، با بهرهگیری از چارچوب نظری شمایلشناسی اروین پانوفسکی، به واکاوی شیوهٔ شکلگیری و بازتولید تصویر سلف در گفتمان ابنتیمیه و تصویر ابنتیمیه در گفتمانهای دینی معاصر میپردازد. پرسش اصلی کتاب این است که چگونه یک شخصیت تاریخی، در فرآیندی نه لزوماً مبتنی بر واقعیت تاریخی، به یک «شمایل» تبدیل شده است و سپس این شمایل توسط جریانهای رقیب و همسو (بهویژه سلفیگری و وهابیت) برای اهداف کلامی و سیاسی بازسازی میشود. کتاب حاضر سیر این دیالکتیکِ تصویرسازی را ردیابی کرده و نشان میدهد که چگونه تفسیرهای گزینشی و سوگیرانه، در گذر از لایهٔ ظاهری (تصویر) به فهم عمیقتر (بازنمایی)، زمینهساز تعارضات هویتی و فکری میان فرق مختلف اسلامی شده است. این اثر تلاشی است برای عبور از بازنماییهای ازپیشساخته و دستیابی به فهمی دقیقتر از اندیشههای کلیدی ابنتیمیه.